CircassianCanada'da Abhazya ve Güney Osetya üzerine  yorumlarımızda bugünlere ulaşılabileceği umudunu hep taşımıştık (özellikle 29 Mart 2008 ve 4 Nisan 2008 tarihli yazılarımızda).Ancak gelişmeler hızlanmış ve  öngörülerimizi  de aşmıştır.

KISA KISA YAKIN GEÇMİŞ

-8 ve 10’uncu yüzyıllar:Abhazya Krallığı.Abhaz prensi I.Leon,Karadeniz kıyısındaki prenslikleri Bizans egemenliğine karşı birleştirdi ve Abhazya Kralı oldu.Abhazya,975’te Gürcistan’a katıldı.

-1774’te şimdiki Kuzey Osetya,1801’de de şimdiki Güney Osetya toprakları Rusya’ya ilhak edildi.

-1810’da Abhazya Prensliği de Rusya’ya bağlandı.

-1864’te Rusya korumasındaki Abhazya Prensliği kaldırıldı ve Sohum okrugu (ilçe) adıyla Rusya’ya ilhak edildi.1861 Rus idari ve sosyal reform programı gereğince,ilhakla birlikte  soylu ünvan ve ayrıcalıkları,ayrıca toprak köleliği de kaldırıldı.Durumdan hoşnut olmayan soyluların bir ayaklanması başarısızlıkla sonuçlandı.Bu arada yurtlarından Türkiye’ye sürülmekte olan Adigelerle birlikte bir bölüm Abhaz kaçış biçiminde Türkiye’ye göçetti.

-1866’da,demokratik reform yoluyla toprağa kavuşamayan yoksul köylü ve eski kölelerin hoşnutsuzluğu büyüyerek devam etti.

-Mayıs 1877’de Adige kıyafetleri giymiş 1.000 kadar  Abhaz ve Adige mülteci,Trabzon’da bir araya getirildi ve  Türk savaş gemilerine bindirilerek Abhazya kıyılarına çıkartıldı.Bunlara 3.000 dolayında Abhaz ayaklanmacı da katıldı.Ancak soylu ve toprak sahibi Hıristiyan Abhazlar ayaklanmaya karşı çıktılar ve Rusya’ya sadık kaldılar.Bu sayede Abhazlar Adigeler gibi büsbütün yok olmaktan kurtulmuş oldular.

-Ağustos-Eylül 1877’de binlerce Abhaz’ı da birlikte götüren yenik Türkler,gemilere binip geldikleri gibi Abhazya’dan ayrıldılar.Sonuç olarak Abhazya’da çoğunluk Hıristiyan Abhazlara geçti.Abhazlardan boşalan yerler Gürcü yerleşimciler (Megrel) tarafından dolduruldu.

-1886’da yapılan bir nüfus değerlendirmesine göre Abhazlar  69 bin gibi bir genel nüfusun  28 bin gibi bir azınlığı durumuna düştüler (Bazı Abhaz değerlendirmelerine göre,1886’da 28.323 olan Abhaz nüfusa, 30.640 Samurzakanlı da  eklendiğinde, 68.773 olan Sohum okrugu nüfusunun çoğunluğu yine Abhaz idi).

-1921’de egemen Abhaz Sovyet Cumhuriyeti ilan edildi,ertesi yıl bu cumhuriyet bir antlaşmayla  ve egemenlik hakkı saklı olmak üzere Gürcistan ile birleştirildi.

-1922’de Güney Osetya Özerk Oblastı (il) kuruldu ve Gürcistan’a bağlandı.

-1931’de Abhazya’nın statüsü düşürüldü,egemenlik hakkı alınarak,bir idari özerk cumhuriyet biçiminde Gürcistan’a bağlandı.

 -1926-1989 yılları arasında Abhazya’da Abhaz nüfusu çok az artmıştır:56 binden 93 bine.Güney Osetya Oset nüfusu da 60 binden 65 bine yükselebilmiştir.Aynı dönemde en az artanlardan Adigeler bile 51 binden 95 bine,çok artanlardan Karaçaylar  53 binden 129 bine,Çerkesler (Şerces/Adige) 16 binden 40 bine,Kabardeyler 122 binden 364 bine,Balkarlar  ise  33 binden 71 bine yükselmiştir.

  Abhaz artışının böylesine çok az olması asimilasyon (özellikle Rus asimilasyonu),Osetlerinki  bölge dışına göçe,Adigelerinki ise  İkinci Dünya Savaşı’ndaki büyük bir nüfus kaybına bağlanabilir (O zamanki Adige nüfusunun  üçte biri ya da erkek nüfusun çoğu yitirilmişti).

-1991’de Gürcistan Devlet Başkanı Zviad Gamsahurdiya yönetimi özerkliği azaltma ve Gürcüleştirme niyetini belli eder.

-1992’de Gürcü Parlamentosu Güney Osetya’nın özerkliğini kaldırır,Güney Osetya ve Abhazya’da soykırım  başlatılır.Abhazya’ya saldıran bir Gürcü birliğinin komutanı “90 bin Abhaz’ı toprağa gömmek için 100 bin Gürcü’yü feda edebiliriz” biçiminde demeç vermekten kaçınmaz.Gürcü kuvvetleri başkent Sohum’u yağmalar .

-30 Eylül 1993:Abhazya Gürcü istilacılardan kurtarılır.Gürcü nüfus ülkeyi terk eder.Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözetiminde ateşkes imzalanır.Taraflar sorunun görüşmeler yoluyla çözümlenmesini ve güç kullanmamayı taahhüt ederler.Abhazya’da BM ve AGİT adına RF Barış Gücü,Güney Osetya’da da RF,Güney Oset ve Gürcü güçlerinden oluşma bir barış gücü konumlandırılır.

-2006’da Gürcüler Kodor ırmağı yukarı bölümlerini bir basınla işgal eder ve burada bir kukla yönetim oluştururlar (Yukarı Kodor Vadisi).

-7 Ağustos 2008 gecesi Gürcü birlikleri topçu ateşi desteğinde Osetlere karşı saldırıya geçer ve soykırım başlatır.

  Sonrası Gürcü askerlerin RF güçleri ve yerel güçler tarafından  Güney Osetya ve Abhazya’dan atılmaları…

  BAĞIMSIZLIK VE GEÇİŞ DURUMU…

 Abhazya ve Güney Osetya’nın durumu Kosova’nınki ile aynıdır.Her üç ülke karşılıklı vetolar nedeniyle şimdilik BM’ye üye olamayacaktır,ama birçok ülke tarafından da tanınmıştır ya da tanınacaktır.Çünkü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) olduğu gibi,bir mutabakatla bu üç ülkeyi tanımayı yasaklayan bir BM Güvenlik Konseyi kararı yoktur ve böyle bir karar alınamaz da.Oysa KKTC BM Güvenlik Konseyi Kararı gereğince,Türkiye dışında hiçbir ülke tarafından tanınamamaktadır.Ayrıca hedef farklılığı da vardır:KKTC,Rum kesimiyle eşitlik temelinde birleşmek istemektedir.

  Kosova Sırbistan,Abhaz ve Osetler ise kendilerini yok etme niyetini kanıtlayan  Gürcistan ile bir arada olmayı kesinlikle istemiyorlar.KKTC Türkleri de Rumlar tarafından yok edilmek istenmişti.Rum çoğunluk 1963’te azınlıktaki Türkleri öldürmeye kalkışmış,Türkiye ve BM tarafından soykırım girişimleri durdurulmuş,1974’teki Rum darbesi ve soykırım niyeti Türkiye’nin bir  çıkartma yapması ve  Türk azınlığı koruma altına alınmasıyla boşa çıkarılmıştır.Kilisenin etkili olduğu gerici Rum çoğunluğu bulunan Kıbrıs’ta bir birleşme,Türklere tam bir siyasal eşitlik ve kesin bir güvence sağlanması ile gerçekleşebilir;zor ve karmaşık bir sorun sözkonusu...

   Şu sıralar  geçmiş Soğuk Savaş dönemindeki gibi bir ABD-RF dengesine doğru gidilmektedir.RF’nin artık bir uysal kuzu olmaktan çıktığı,ABD’nin de Orta Doğu ve Orta Asya enerji kaynaklarını ele geçirme hamleleri yaptığı görülmektedir.

  Bu yarışta Türkiye arada kalmışa benzemektedir.RF-Türkiye ticaret hacmi,ABD’yi aşmıştır.Ayrıca RF-AB ticari ve ekonomik ilişkileri de büyümüş ve stratejik bir boyuta ulaşmıştır,gerginlik AB’nin zararına olacaktır.O halde AB ve ABD politikaları arasında farklılık vardır.

   ABD hükümeti kendi firmalarının çıkarını koruyan bir  politika izlemektedir.ABD firmalarının bir çoğu sabıkalı ve  son derece gaddardır.Barack Obama’nın kazanması durumunda nisbi bir iyileşme olabilecektir.Gürcü saldırısı da,RF ile bir gerginlik yaratılarak  Obama’nın kazanmasını  önlemek için  tezgahlanmışa benzemektedir.Mihail Saakaşvili,aslında öne sürülen zayıf bir piyondan başkası olamaz ve bir başına RF’yi kızdıracak bir hareketi göze alamaz.

  ABD’nin zayıf ülkeleri kontrol altına alması nisbeten kolay olmuştur,ancak savaş deneyimli Afganistan ve Irak’ta direnişlerle karşılaşmış,İran gibi savaş deneyimli,köklü bir tarihi ve kültürü bulunan  bir ülkeye ise hala boyun eğdirememiştir.

  Bu arada Ermenistan faktörü de önemlidir.Ermenistan’ın Türk-Azeri ambargosu altında olması,her iki tarafa da büyük bir zarar vermiş,gereksiz yere Gürcistan’ı devreye sokmuş ve şımarmasına yol açmıştır.Bu bakımdan RF ile iyi ilişkiler kurmuş olan Ermenistan kilit önemde stratejik bir ülkedir.

  Bu koşullar altında ne olabilir?Bir şey olması için şimdilik fazla bir neden yoktur.Boruların geçeceği Gürcistan’dan çok, petrol ve doğal gazın çıktığı Kazakistan ve Türkmenistan önemlidir.Bu iki ülkenin RF’yi itelemesi yakın bir gelecek için düşünülemez.Kazakistan’ın neredeyse yarı nüfusu RF  kökenlidir ve RF karşıtı politikaları desteklemeyecktir.

  O halde ilk raunt RF yararına sonuçlanmış gibidir.Peki sonrasında ne olabilir?

   Bir süre BM’ye yeni üye alınmaz.Daha önce Moğolistan  da alınmıyordu,ama  yeni üyeler almak için, sonunda Sovyetlerle uzlaşıldı ve Moğolistan da BM’ye alındı ve iyi de oldu.Şimdi de olacak olanı bu olabilir.