Tanıdığın insan sayısı,seni tanıyanların birkaç katı ise,ayrıca seni hep iyi yönlerinle tanıyorlarsa,bu duruma ayrıca bir değer biçilemez,bu her şeyin üstünde bir mutluluk kaynağı sayılır.O zaman,sen,  kişiliğine insanca bir değer katıyor,kendi yaşam yolunu güzelleştiriyor,sürekli yeniliyor ve yürüdüğün yolu  daha düzgün hale getiriyorsun demektir.Zamanla bu değerler  daha da gelişmekte ve güzelleşmekte,yaşam boyunca  geride bırakmış olduğun izlerin değeri,daha da bir anlam kazanıyor demektir.Adışes oğlu Abu Şhalaho (Шъхьалахъо Абу Адышэс ыкъо) da işte öyle biridir.

  Adigelerin yaşadığı  bütün yörelerde Abu Şhalaho'yu tanımayanı yok gibidir.O’nu Adigeler dışında,yöremizde yaşayan Kazaklar,Ruslar,Ermeniler ve daha başkaları da tanırlar.O'nun adı,uzun bir süredir,Adigey Cumhuriyeti (AC) sınırları dışına taşmış,Rusya Federasyonu’nun (RF) değişik yörelerine de ulaşmış ve o,RF boyutunda tanınan  biri olmuştur.

   Abu Şhalaho’nun yazıları ve çalışma ürünleri RF düzeyinde binlerce kişi tarafından okunup değerlendirilmekte ve bilim adamları tarafından kaynak olarak kullanılmaktadır.Bunun böyle olduğuna bir çok kez ben de  tanık oldum.Birini olsun size anlatmak isterim:1986 yılı yazıydı. Moskova’da kurs görüyordum.Altay* Kray’da  öğretmenlerin mesleki eğitimlerini geliştiren bir enstitüde Tatarca (нэгъоибзэ)  bölümün başkanı olan bir bayanla tanışmıştım (kadının adını ve soyadını anımsayamıyorum).Adigey’den gelme bir Adige olduğumu öğrendiğinde kadın Abu Şhalaho’yu sordu.Elinde Şhalaho’nun Rusça olarak basılmış edebiyat  kitapları vardı.Bunları gösterdi.Abu Şhalaho’yu yakından tanıdığımı söyleyince de  çok sevindi.Kadın o sıralarda edebiyat üzerine bir doktora tezi hazırlıyordu .İncelediği kaynak yapıtlar içinde,Abu Şhalaho’ya ait olanları en çok beğendiğini,hazırladığı tez için de onları ana kaynak olarak kullandığını söyledi.Bunları duyunca çok sevinmiştim.Altay Kraylı bu Tatar (нэгъой) kadınının Abu Şhalaho adını bilmesi ve onun yapıtlarından yararlanması beni şaşırtmıştı.Sevinmiş halde,Abu Şhalaho’nun benim en sevdiğim kişilerden biri olduğunu,benim için onun yol gösterici bir yıldız değeri taşıdığını söylemiştim.

    Abu Şhalaho’nun bilimsel çalışmalarından yararlanarak doktora  tezini hazırlamakta olan bu kadının büyük bir biliminsanı düzeyine eriştiğinden eminim.

    Abu Şhalaho sadece adı bilinen ve tanınan biri değildir;o, sevilen,sayılan,saygı gösterilen ve kendisiyle gurur duyulan biridir.”Çalışırsan biftek yersin” (Улажьэмэ лыжъ пщхын) diyen eski bir Adige deyişi vardır.Sözkonusu olan  çalışmaksa,o,dürüst ve yorulmak bilmez biçimde,doğru düzgün ve  içtenlikli  çalışan biridir.Çalışmalarına büyük bir değer veriliyor.O,yüreklerde  sonsuz bir sevgi yeri edinmiş durumda.

    Adışes oğlu Abu Şhalaho bir köylü ailesinin çocuğudur.Adigey’in Tevçoj rayonuna bağlı Veçepşıy (Очэпщый) köyünde,19 Nisan 1929’da doğdu.Çocukluğu köyde geçti.Köy korusu ile Psekups (Псэкъупс) ırmağı arasında geçmiş olan bu çocukluk günleri,yaşamının en mutlu bir kesitini oluşturuyor.

    Veçepşıy köyünden giderek,komşu Pç’ıhal’ıkuay (Пк1ыхьэл1ыкъуай) köyünde okudu.Daha sonra sırasıyla Adige lisesini ve eğitim  enstitüsünün (şimdi üniversite) edebiyat fakültesini  bitirdi,lisansüstü öğrenimini de tamamlayarak öğretmen oldu.O gün bugün,büyük bir istek ve azimle öğretmenlik mesleğini sürdürüyor.Abu Şhalaho’nun edebiyat üzerine yazdığı okul kitapları,halen Adige okullarının  bütün  sınıflarında okutuluyor,hazırladığı  eğitim program ve yardımcı metod kitapları da eğitimcilerin başvuru kaynakları arasında.

   Gençliğinde Tevçoj rayonu komsomol (parti gençlik) örgütünde de çalıştı.

   Abu Şhalaho uzun yıllar boyunca Adige Eğitim Enstitüsü’nde (şimdi Adigey Devlet Üniversitesi-HCY) ders verdi.Öğrencileri tarafından ne denli sevilmekte olduğunu ayrıca belirtmeme gerek yok.Ben bunun da tanığıyım,çünkü onun beş yıl süresince öğrencisiydim ve o sevgi dolu anları yaşadım,her şeyi gördüm ve duydum.Anadilimizde yazılmış olan genç edebiyatımıza olan sevgimi,tamamıyla  ona borçluyum,bu sevginin  içimde kalıcı bir edinmesini sağlayan da odur.

    Ab Şhalaho dilbilimleri doktoru ve profesörüdür,tanınmış bir akademisyen,Adigey Cumhuriyeti  bilim emekçisi ve RF Yazarlar Birliği üyesidir de.Edebiyat tarihi ve teorisi üzerine 8 değişik kitabı,ayrıca  çok sayıda  bilimsel makale ve incelemesi de  vardır.

    Abu Şhalaho’nun bilimsel makale ve yazıları,bölgemiz sınırlarını çoktan aşmıştır: Moskova’da ve büyük merkezlerde yayınlanan  gazete ve dergilerde,Büyük Sovyet Ansiklopedisi ve Kısa Edebiyat Ansiklopedisi sayfalarında da yer almıştır bu yazılar. “Çokuluslu Sovyet  Edebiyatı Tarihi” ve  “Dünya Edebiyatı Tarihi” gibi ciltler tutarında olmak üzere  Dünya Edebiyatı Enstitüsü tarafından yayınlanan yayınlarda da bilimsel çalışmaları yayınlanmaktadır.

    Bugüne değin yorulmak bilmeden,çalışmaktan yorulmaksızın ve hiçbir şyi eksik bırakmamaya özen göstererek bilimsel  çalışmalarını sürdürdü ve halkı için didinip durdu.O şimdi Adigey Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Enstitüsü Edebiyat Bölümü Başkanı,ayrıca Adigey Devlet Üniversitesi’nde de edebiyat profesörü olarak öğretim üyesidir.

   Abu Şhalaho’nun ilgi alanı  bilimsel ve eğitsel çalışmalarla sınırlı değildir.Adigey Cumhuriyeti düzeyinde karşılaşılmakta olan tüm  toplumsal sorunlarla da ilgilenmekte,dahası bununla yetinmemekte,her türlü ulusal sorunun çözümü için uğraş verenlerin en başında yer almaktadır.Adige Özerk Oblastı’nı Krasnodar Kray’a bağımlı olmaktan çıkarıp bağımsız bir cumhuriyet haline getirmek için uğraş verenlerin öncü kişilerindendi,öncülerden bir olmakla yetinmedi,en öne geçen bir idi de denebilir.O dönemde Adigey’in cumhuriyet olması talebini gündemine alan örgüt de Adige Khase Örgütü (Адыгэ Хасэ) idi,başkanı da Abu Şhalaho idi.

   Abu Şhalaho birçok kez Tevçoj Rayon (ilçe) Meclisi ile Maykop Kent Meclisi üyeliğine seçildi,Adigey Cumhuriyeti Adige Khase (Хасэ) Örgütü Başkanı ve Dünya Çerkes Birliği üyesi olarak da çalıştı.

   Abu Şhalaho genç Adige Cumhuriyeti’nin anayasasına kavuşması için etkin  uğraş veren kişilerden biriydi.Parlamento’da oluşturulan Anayasa Komisyonu üyesi idi.Adigey Cumhuriyeti Anayasası’nın hazırlanması,ona biçim verilmesi ve kabul edilmesi çalışmalarına  önemli katkılarda bulundu.Adigey Cumhuriyeti Parlamentosu’nun Uluslararası İlişkiler Komitesi üyeliğine de seçildi,Parlamento’da yapılan çalışmalar,alınan kararlar ve önemli belgeler gibi konularda kamuoyunu  sürekli olarak bilgilendirdi.

  Adigey Cumhuriyeti  Adige Khase ve Dünya Çerkes Birliği Örgütü başkanlıklarını birlikte götürdü.Halen ülke içi ve dışı toplantılara katılmakta,ulusal sorunumuzun en adil bir  çözüm biçimine bağlanması  için çalışmalarını sürdürmektedir.

   Abu Şhalaho’nun söz ve söyleşilerini dinleyenler,yazılarını okuyanlar,Adige dilinin ne denli güçlü,zengin ve çarpıcı  güzellikte bir dil olduğunu görmekte ve yaşamaktadırlar;sorun o noktada sona ermemekte,anadili sevgisinin  tohumları yüreklere serpilip yeşermekte,insan Abu Şhalaho’dan  bir duyduğunu bir ömür boyunca belleğinden silememektedir.

   Abu Şhalaho ve diğer  değerlerimiz,Ulusumuzun yüz akılarıdır,onlar akıl ve bilgi dolu  kişilerdir,onlar ulusumuzun parlak  emekçileri,güç ve gurur kaynaklarıdırlar.

   Abu Şhalaho bilim dünyasında en çok bir edebiyat eleştirmeni olarak ad yapmıştır.Güçlü bir eleştirmen de olsa, birçok sanatsal yapıta  imza atmaktan da geri kalmamıştır.Abu Şhalaho’unun yazmış olduğu bir dizi öykü, Maykop’ta Adigece olarak haftada 5 gün yayınlanan  “Adige Mak” (Адыгэ макъ) gazetesi  sayfalarında da yer almıştır.Bu da,onun, aynı zamanda  usta bir öykü yazarı da olduğunu  göstermektedir.Bu gerçeği bu kitapta yer almış olan öyküleri okuyacak olan herkes  görebilir.

   Yazar ilk öykü kitabına “Yiğitlik Ateşi” (Л1ыхъужъ Маш1у)** adını vermiş bulunuyor.Bu kitabın ulusun ruh ve karakterine ilişkin doğru bir yanıt olduğuna kuşku yoktur.

    Onu tanıyan herkes,Abu Şhalaho’yu ulusun ateşli bir  Yiğit evladı olarak benimsemiştir.Bu yiğitlik üzerine yakılmış ateşin hiç sönmemesini,onun ışıltılarının daha da yükselmesini ve her yeri aydınlatmasını,Adige Ulusunun karşısında  parıldayıp durmasını diliyorum.

Halid HOT

Adige yazarı

*Altay Kray, Sibirya’da bir kray ve aynı adlı bir cumhuriyet.HCY

**Kitapta yer alan  öyküleri sunmaya çalışacağız.HCY